โลโบโทมี (Lobotomy) การผ่าตัดสมองสุดสยองเพื่อรักษาโรคประสาทที่เคยฮิตจนคนคิดได้รางวัลโนเบล

โลโบโทมี (Lobotomy) การผ่าตัดสมองสุดสยองเพื่อรักษาโรคประสาทที่เคยฮิตจนคนคิดได้รางวัลโนเบล

โลโบโทมี (Lobotomy)

ในปี ค.ศ. 1949 อีกัส โมนิซ (Egas Moniz) แพทย์ด้านประสาทวิทยาชาวโปรตุเกส ได้รับรางวัลโนเบลสาขาการแพทย์ จากการพัฒนาเทคนิคที่เรียกว่า ‘leukotomy’ (ปัจจุบันเรียกว่า lobotomy) ซึ่งเป็นการผ่าตัดเพื่อตัดการเชื่อมต่อระหว่างส่วนหน้าของสมองกลีบหน้าผาก (prefrontal lobe) กับส่วนที่เหลือของสมองเพื่อรักษาความเจ็บป่วยทางจิตโดยเฉพาะโรคจิตเภท (schizophrenia)

 

การค้นพบของคุณหมอโมนิซเริ่มต้นขึ้นที่งานประชุมวิชาการทางประสาทวิทยา ณ กรุงลอนดอน ปี ค.ศ. 1935 มีการเสนองานวิจัยเรื่องวิธีลดความก้าวร้าวของลิงชิมแปนซีด้วยการสร้างความเสียหายด้านข้างของสมองกลีบหน้าผาก 

ข้อมูลเหล่านี้กระตุ้นความสนใจของคุณหมอโมนิซอย่างมาก

แต่เนื่องจากมือของคุณหมอโมนิซมีปัญหาทำให้จับมีดผ่าตัดไม่ได้ เขาจึงชักชวนศัลยแพทย์ประสาทชื่ออัลเมดา ลิม่า (Almeida Lima) มาทำการผ่าตัดผู้ป่วยจิตเวชหลายราย โดยตัดเนื้อสมองส่วนสีขาว  (white matter)  หกส่วนบริเวณ prefrontal แต่ละซีกออก ด้วยเครื่องมือที่เรียกว่า ‘ลิวโคโตม (leucotome)’

จากการผ่าตัดผู้ป่วยจิตเภทชุดแรกจำนวน 20 คน ผลลัพธ์ค่อนข้างเป็นที่น่าพอใจ และผู้ป่วยชุดที่สอง 18 คน มีจำนวนสามคนเกือบจะหายขาดและอีกสองคนก็ดีขึ้นมาก คุณหมอโมนิซจึงสรุปว่า prefrontal leukotomy เป็นการผ่าตัดที่ง่าย ปลอดภัย ซึ่งอาจพิสูจน์ได้ว่าเป็นการผ่าตัดรักษาความผิดปกติทางจิตที่มีประสิทธิภาพ

ในปี ค.ศ. 1936 เขาได้ตีพิมพ์รายงานชิ้นแรกในเรื่องนี้

ณ ช่วงเวลานั้นการรักษาผู้ป่วยจิตเภทเรื้อรังยังไม่มีประสิทธิภาพดีพอ lobotomy จึงเริ่มได้รับความนิยมในหลายประเทศทั่วโลก และคุณหมอโมนิซก็ได้รับรางวัลโนเบลในปี ค.ศ. 1949

Psychosurgery หรือการผ่าตัดสมองเพื่อรักษาโรคทางจิตเวชรูปแบบต่างๆเพิ่มจำนวนขึ้นอย่างรวดเร็ว และหนึ่งในนั้นคือ transorbital lobotomy ซึ่งถูกพัฒนาขึ้นที่ประเทศอิตาลีและได้รับความนิยมในประเทศสหรัฐอเมริกาช่วงปลายทศวรรษที่ 1940 โดยนายแพทย์วอลเตอร์ ฟรีแมน (Walter Freeman)

วิธีการผ่าตัดจะทำการสอดอุปกรณ์รูปร่างคล้ายที่เจาะน้ำแข็ง (ice pick) เข้าไปใต้เปลือกตา แล้วดันเข้าไปในเบ้าตาโดยใช้ค้อนตอก 2-3 ที เมื่อดันไปถึงสมองส่วนหน้า แล้วจึงทำการขยับแท่งเหล็กนี้ไปมาเพื่อตัดการเชื่อมต่อระหว่าง prefrontal lobe และสมองส่วนที่เหลือ 

วิธีการนี้กลายมาเป็นมาตรฐานการรักษาในประเทศสหรัฐอเมริกา

 

ปัจจัยสนับสนุนที่ทำให้ lobotomy ได้รับความนิยมในช่วงทศวรรษที่ 1940 คือ

 

  1. ไม่มีทางเลือกอื่นในการรักษาผู้ป่วยทางจิตที่มีอาการเรื้อรัง
  2. ช่วงระหว่างและหลังสงครามโลกครั้งที่ 2 ผู้ป่วยที่เข้ารับการรักษาในสถาบันจิตเวชของสหรัฐอเมริกาเพิ่มจำนวนสูงขึ้นจนน่าตกใจ ในปี ค.ศ. 1946 เตียงเกือบครึ่งหนึ่งในโรงพยาบาลรัฐใช้ไปกับผู้ป่วยจิตเวช
  3. ผู้ป่วยที่ได้รับการวินิจฉัยว่าเป็นโรค manic-depression (โรคไบโพลาร์ในปัจจุบัน) และเข้ารับการรักษาในโรงพยาบาลเป็นเวลานาน มีอัตราการเสียชีวิตถึง 18% จากวัณโรคและโรคติดเชื้ออื่นๆ ทางโรงพยายาลจึงเริ่มหาทางลดจำนวนผู้ป่วยค้างคามากขึ้น

แม้ในปัจจุบันเราจะทราบถึงอันตรายของ lobotomy ผลกระทบทางลบมากมายที่ตามมา รวมทั้งชีวิตของผู้ป่วยที่ทุกข์ทรมานจากการทำ lobotomy แต่ต้องยอมรับว่า ณ ช่วงเวลานั้น ไม่มีการรักษาความผิดปกติทางจิต โดยเฉพาะโรคจิตเภท ได้อย่างมีประสิทธิภาพ

สิ่งที่เรื่องนี้บอกเราคือ 

เมื่อเวลาได้พิสูจน์แล้วว่าความรู้บางอย่างมันไม่เวิร์คและมีอย่างอื่นที่ดีกว่า 

เราก็คงต้องก้าวต่อไปข้างหน้าด้วยการตัดใจทิ้งความรู้เก่าไว้เบื้องหลัง 

แม้ว่าความรู้นั้นจะเคยถูกต้องในระดับรางวัลโนเบลมาแล้วก็ตาม

ที่มาจาก : อาจวรงค์ จันทมาศ / blockdit

ติดตาม ข่าววันนี้ ได้ที่เว็บไซต์ www.thaipostnews.com

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *